К содержимому

📖 Теория: sternik motorowodny

Конспект по всем разделам экзамена: польские термины (как в тесте) + пояснения по-русски + схемы. Прочитал раздел - закрепи его в тренажёре.

🔎

1. Patent i uprawnienia

Патент и права
Uprawnienie / warunekSzczegół
Śródlądziejachty motorowe bez ograniczenia mocy (poniżej 16 lat: do 60 kW)
Morzejachty do 12 m długości kadłuba, do 2 Mm od brzegu, w porze dziennej
Minimalny wiek14 lat (poniżej 18 - pisemna zgoda opiekuna)
Egzamintest 75 pytań / 90 minut / próg 65 + część praktyczna (manewry)
Bez patentusilnik do 10 kW (13,6 KM); na śródlądziu także do 75 kW przy długości do 13 m i prędkości ograniczonej konstrukcyjnie do 15 km/h (houseboaty)
Rejestracja jachtu (REJA24)obowiązkowa: długość powyżej 7,5 m LUB moc napędu większa niż 15 kW
Holowanie narciarzaosobna licencja (od 18 lat) - sam patent nie wystarcza
Opłaty (2026)egzamin 250 zł + patent 50 zł; uczniowie i studenci do 26 lat: 50% zniżki
Патент даёт право водить моторные лодки на внутренних водах без лимита мощности (до 16 лет - до 60 кВт), на море - корпус до 12 м, до 2 миль от берега, днём. Без патента можно до 10 кВт, а также хаусботы до 75 кВт (корпус до 13 м, скорость конструктивно до 15 км/ч). Гидроцикл - только с патентом. Буксировка лыжника - отдельная лицензия.
Na pokładzie / Что на борту и по закону
Dokumenty na pokładzie
✓ patent, dokument rejestracyjny (jeśli jednostka podlega rejestracji), dowód tożsamości
Держи на борту: патент, регистрационный документ (если судно подлежит регистрации) и удостоверение личности.
Obowiązkowe wyposażenie
✓ kamizelka dla każdej osoby, koło/pas ratunkowy, gaśnica (silnik spalinowy), apteczka, kotwica, cumy, czerpak
Спассредство на каждого, круг/пояс, огнетушитель (для ДВС), аптечка, якорь, швартовы, черпак.
Skuter wodny
✓ wymaga patentu (co najmniej SM), kamizelki i linki zrywkowej (kill switch)
Гидроцикл - только с патентом, в жилете и с аварийным шнуром (зрывка).
Holowanie narciarza / obiektów
✓ osobna licencja (od 18 lat), na pokładzie obserwator
Буксировка лыжника или «банана» - отдельная лицензия (с 18 лет), на борту нужен наблюдатель.
Alkohol
✓ 0,2-0,5 promila = stan po użyciu (wykroczenie); powyżej 0,5 = nietrzeźwość (przestępstwo)
0,2-0,5 промилле - «состояние после употребления» (правонарушение); свыше 0,5 - опьянение (уголовно).
Kto kontroluje na wodzie
✓ Policja, Straż Graniczna, inspektorzy żeglugi śródlądowej, w portach kapitanat
Контролируют полиция, погранслужба, инспекторы внутреннего судоходства; в портах - капитанат.

2. Przepisy i prawo drogi

Правила расхождения
Логика приоритета: кто маневреннее - тот уступает. Моторная лодка уступает парусным, вёсельным, рыболовным за ловом и неманевроспособным. Малые суда (до 20 м) уступают большим коммерческим. На встречных курсах моторные расходятся левыми бортами (оба отворачивают вправо). При пересечении курсов уступает тот, у кого встречный СПРАВА.
Kursy przecinające sięUSTĘPUJEmasz go z PRAWEJуступаешьPIERWSZEŃSTWOприоритет
Kurs wprost na siebieoba w PRAWO - mijanie lewymi burtamiоба вправо, расходятся левыми бортами
Wyprzedzaniewyprzedzanyприоритетwyprzedzający ustępujeобгоняющий держится в стороне
Prawo drogi: czerwony ustępuje, zielony ma pierwszeństwo / красный уступает, зелёный - приоритет
Najczęściej na teście / Чаще всего в тесте
Statek o napędzie mechanicznym ustępuje...
✓ żaglowym, wiosłowym, rybackim w trakcie połowu, bez możliwości manewru
Моторка уступает парусным, вёсельным, рыбакам за ловом, неманевроспособным.
Żagle + silnik jednocześnie = statek...
✓ o napędzie mechanicznym
Работает мотор - судно моторное, даже под парусами.
Wejście/wyjście z portu - pierwszeństwo ma...
✓ wychodzący z portu
Выходящий из порта имеет приоритет.
Na rzece pierwszeństwo ma...
✓ płynący z prądem (w dół)
Идущему по течению труднее тормозить - у него приоритет.
Za bezpieczeństwo odpowiada...
✓ kapitan / kierownik statku
Капитан, а не судовладелец.
Prom linowy...
✓ przepuść, uważaj na linę pod wodą
Не проходи над тросом канатного парома.

3. Sygnały dźwiękowe i światła

Сигналы и огни
SygnałZnaczenieПо-русски
1 krótki (~1 s)zmieniam kurs w PRAWOповорачиваю вправо
2 krótkiezmieniam kurs w LEWOповорачиваю влево
3 krótkiepracuję wsteczдаю задний ход
4 krótkienie mogę manewrowaćне могу маневрировать
5+ krótkich (seria)niebezpieczeństwo / nie rozumiemопасность / не понимаю намерений
2 długie + 1 krótkiwyprzedzam po twojej PRAWEJобгоняю по твоему правому борту
2 długie + 2 krótkiewyprzedzam po twojej LEWEJобгоняю по левому борту
1 długi + 1 krótkizawracam w PRAWOразворачиваюсь вправо
1 długi + 2 krótkiezawracam w LEWOразворачиваюсь влево
Seria podwójnych krótkichczłowiek za burtąчеловек за бортом
Długi, powtarzany (lub dzwon)wzywanie pomocyсигнал бедствия
SOS. . . - - - . . .три коротких, три длинных, три коротких
Длительности: короткий - около 1 с; длинный - на внутренних водах около 4 с, на море (COLREG) 4-6 с. В тестовом банке правильный вариант «4-6 sekund». Серия «опасность» на внутренних водах - минимум 6 очень коротких (по 0,25 с).
DZIÓB (nos) - widok z góryzielone 112,5sterburta / прав. бортczerwone 112,5bakburta / лев. бортrufowe białe 135кормовой белыйmasztowe (topowe) białe 225 = 2 x 112,5 z przodu · 112,5 + 112,5 + 135 = 360
Sektory świateł - widok z góry / секторы огней, вид сверху (нос вверху)
Światła / Огни
Kiedy światła nawigacyjne włączone?
✓ od zachodu do wschodu słońca + przy ograniczonej widzialności
От заката до рассвета И в тумане/ливне.
Burtowe: lewe / prawe
✓ czerwone 112,5 / zielone 112,5
Левый борт красный, правый зелёный. «Red port wine left».
Masztowe (topowe) / rufowe
✓ białe 225 / białe 135
Мачтовый 225 = 2 x 112,5 спереди; кормовой 135. Сумма 360.
Na kotwicy w nocy
✓ białe światło widoczne dookoła (360)
Белый круговой якорный огонь.
Mały statek do 7 m
✓ może pokazywać jedno białe światło dookoła
Малое судно до 7 м - один белый круговой огонь.
Znaki dzienne (czarne kształty) / Дневные знаки
Kula (czarna)
✓ statek na kotwicy / na postoju
Чёрный шар - судно на якоре (днём). На носу.
Stożek wierzchołkiem w dół
✓ jacht żaglowy płynący także na silniku
Конус вершиной вниз - парусник, идущий ещё и под мотором (считается моторным).
Niebieski stożek w dół / niebieskie światło
✓ materiał niebezpieczny palny
Синий конус вершиной вниз (ночью синий огонь) - опасный груз.
Dwie czarne kule
✓ statek bez możliwości manewru
Два чёрных шара - судно, лишённое возможности управляться.
Walec (cylinder) czarny
✓ statek ograniczony swoim zanurzeniem (COLREG praw. 28; nocą trzy czerwone światła w pionie)
Судно, стеснённое своей осадкой (МППСС пр. 28; ночью три красных огня вертикально).
Czerwony proporzec (pionowy)
✓ statek mający pierwszeństwo przejścia (śródlądzie)
Красный вымпел/флаг - судно, имеющее преимущество прохода (внутренние воды).

4. Znaki nawigacyjne

Навигационные знаки
kierunek od morza / вход с моряLEWAczerwony walecкрасная «банка»PRAWAzielony stożekзелёный конусtor wodny / фарватер · IALA region A
Znaki boczne (IALA region A): czerwony walec po LEWEJ, zielony stożek po PRAWEJ - wchodząc od morza
В Европе (регион A) при входе с моря красный - СЛЕВА, зелёный - СПРАВА. В США (регион B) наоборот («Red Right Returning») - любимая ловушка теста. «Лево/право» считается по направлению знакования (с моря вверх по реке).
mieliznaопасностьN · 12:00Q ciągłe / непрерывноE · 3:00VQ(3) - 3 błyskiW · 9:00VQ(9) - 9 błyskówS · 6:00VQ(6) + 1 długi
«Часы» кардинальных знаков: обходи со стороны названия; вспышки = час (E=3, S=6+длинная, W=9, N=непрерывно)
ZnakTopmarkŚwiatło (białe)Mijaj od
N (północ)oba stożki w GÓRĘQ/VQ ciągłepółnocy (12:00)
E (wschód)podstawami razem («jajko»)VQ(3) / Q(3)wschodu (3:00)
S (południe)oba stożki w DÓŁVQ(6)+LFl / Q(6)+LFlpołudnia (6:00)
W (zachód)wierzchołkami razem («kieliszek»)VQ(9) / Q(9)zachodu (9:00)
Мнемоника: конусы «смотрят» на чёрную полосу: N - чёрный сверху (конусы вверх), S - снизу (вниз), E - сверху и снизу («яйцо»), W - в середине («бокал», W = wine). Юг получил дополнительную длинную вспышку, чтобы в тумане не спутать с W.
Inne znaki / Другие знаки
Znak odosobnionego niebezpieczeństwa
✓ czarno-czerwony, 2 czarne kule, światło Fl(2)
Отдельная опасность: обходить с любой стороны на расстоянии.
Znak bezpiecznej wody (środek toru)
✓ czerwono-białe pasy pionowe, czerwona kula
Осевой знак: вода чиста со всех сторон.
Tablice śródlądowe
✓ czerwona obwódka = zakaz/nakaz/ograniczenie; niebieska = informacja
Красный кант - запрет/предписание; синие - информация.
Grupy znaków żeglugowych
✓ A = zakazu, B = nakazu, C = ograniczenia, D = zalecenia, E = informacyjne
Группы: A запрет, B предписание, C ограничение, D рекомендация, E информация.
Mijanie pogłębiarki / przeszkody
✓ po stronie z DWOMA zielonymi światłami/rombami
Земснаряд обходят со стороны двух зелёных огней/ромбов; красный/шар = сторона закрыта.
Przekreślona kotwica
✓ zakaz kotwiczenia
Якорь запрещён (кабели на дне).
Znak «zakaz fali»
✓ płyń tak wolno, by nie wytwarzać falowania
Сбрось скорость до отсутствия волны.
Śluza - wjazd
✓ tylko na zielone światło
В шлюз - только на зелёный.

🚦 Как выглядят знаки (IALA, регион A)

Lewa (port)
czerwony walec / левая кромка
Prawa (starboard)
zielony stożek / правая кромка
Kardynalny N
czarny/żółty, 2 stożki w górę
Kardynalny E
czarny-żółty-czarny, podstawami
Kardynalny S
żółty/czarny, 2 stożki w dół
Kardynalny W
żółty-czarny-żółty, wierzchołkami
Odosobnione niebezp.
czarno-czerwony, 2 czarne kule
Bezpieczna woda
czerwono-białe pasy pionowe, czerwona kula
Znak specjalny
żółty, żółty krzyż X
Боковые (красный цилиндр слева / зелёный конус справа при входе с моря), кардинальные N/E/S/W, отдельная опасность, чистая вода, специальный.

🪧 Береговые таблички (внутренние воды)

A.1 zakaz przejścia
проход запрещён
P
A.5 zakaz postoju
стоянка запрещена
A.6 zakaz kotwiczenia
якорь запрещён
A.9 zakaz falowania
не создавать волну
A.2 zakaz wyprzedzania
обгон запрещён
B.1 nakaz w prawo
держись правой
B.2 nakaz w lewo
держись левой
2,0m
C.1 ograniczenie głębok.
ограничение (число)
6
B.6 nie przekraczaj prędkości
ограничение скорости
3,0m
C.2 ograniczenie wysokości
ограничение высоты (мост)
12m
C.3 ograniczenie szerokości
ограничение ширины
P
E.5 dozwolony postój
стоянка разрешена (синий)
E.6 dozwolone kotwiczenie
якорь разрешён (синий)
Красный кант = запрет/предписание/ограничение; синий фон = информация. Форму и символ надо узнавать на экзамене.

🚥 Световые сигналы шлюза и препятствий

Śluza: 2 czerwone
stop, czekaj / стой
Śluza: czerwone + zielone
przygotuj się / готовься
Śluza: zielone
możesz wejść / можно входить
Przeszkoda: 2 zielone
mijaj tą stroną / проходи здесь
Przeszkoda: czerwone
strona zamknięta / закрыто
Most: zielone nad torem
droga wolna / проход свободен
В шлюз входи только на зелёный. У земснаряда или препятствия проходи со стороны двух зелёных огней/ромбов; красная сторона закрыта.

5. Nawigacja w praktyce

Навигация на практике
Na osi ✓znaki w jednej linii = na osiZejście z osiznaki rozjechane - wyrównaj (wyższy nad niższym)
Nabieżnik (створ): wyższy znak nad niższym = jesteś na osi
prąd / течениеz prądem = PIERWSZEŃSTWOpod prąd - ustępujetrzymaj się PRAWEJ strony szlaku · mijanie lewymi burtami · идущий вниз имеет приоритет
Rzeka: trzymaj prawej strony; z prądem = pierwszeństwo
Zakręt rzeki / поворот рекиpłycizna / отмельprąd / течениеbrzeg wypukły - płytko / выпуклыйbrzeg wklęsły - głęboko, szybki prąd
Zakręt: głębia i prąd przy brzegu wklęsłym, płycizna przy wypukłym
Most - wysokość i szerokość przejścia3,0 mszerokość toru / ширина проходаC.2C.3sprawdź zanurzenie, wysokość anteny i stan wody · не гадай на глаз
Most: przed przejściem sprawdź wysokość, szerokość i aktualny stan wody
Pogłębiarka / przeszkoda w torzeprądpogłębiarkaземснарядNIE MIJAJкрасная сторона закрыта2 zielonemijaj tą stronąegzamin: przejście jest po stronie dwóch zielonych świateł albo rombów
Pogłębiarka/przeszkoda: mijaj po stronie dwóch zielonych świateł albo rombów
Prom linowy - lina pod wodąprądpromnie przechodź nad linąprzepuść prom / пропустиczekaj aż prom zwolni tor, lina może być napięta pod powierzchnią
Prom linowy: przepuść prom, nie przechodź nad liną pod wodą
mieliznaмель / камниN - mijaj od północyS - mijaj od południa
Otwarta woda: znak N mijaj od północy, S od południa
basen portu / акваторияCZERWONY = LEWAZIELONY = PRAWAmała prędkość · trzymaj prawej
Wejście do portu (region A): czerwony po lewej, wolno, trzymaj prawej
Частые ошибки: 1) путают регион A и B; 2) считают «лево/право» по своему курсу, а не по направлению знакования; 3) срезают над мелью у кардинального знака - обходи со стороны его названия; 4) на повороте реки уходят на левую сторону - держись правой кромки фарватера; 5) у препятствия идут на красную сторону вместо двух зелёных; 6) у канатного парома забывают про трос под водой.
Śluzowanie krok po kroku / Шлюзование по шагам
Śluza - przekrój / шлюз в разрезеpoziomzielone = wejściegórna woda / верхний бьефdolna woda / нижнийkomora / камераwrotawrotacumy luźno, nie na głucho · bez kotwicy · концы не крепить наглухо
Wejście tylko na zielone; w komorze cumy trzymaj luźno, bez kotwicy
  1. Подойди к шлюзу медленно, жди перед воротами (czekaj przed śluzą).
  2. Входи только на зелёный сигнал (zielone światło). Красный - стоп.
  3. В камере пришвартуйся к стенке (cumowanie), заглуши двигатель, надень жилет.
  4. При изменении уровня воды подбирай/потравливай концы (trzymaj cumy), не крепи наглухо.
  5. Якорь в шлюзе запрещён. Выходи по сигналу, по очереди прибытия (уступая уполномоченным).

6. Budowa jachtu

Устройство лодки
kokpitDZIÓB / носBAKBURTAlewa / красныйSTERBURTAprawa / зелёныйRUFA · PAWĘŻ (транец) + silnik
Widok z góry: bakburta = лево (красный), sterburta = право (зелёный)
linia wodyforpikkabina: mesa · kojakokpitachterpikzęza (najniżej) / льялоkil / stępka - кильsilnikRUFADZIÓB
Przekrój: forpik na dziobie, achterpik na rufie, zęza najniżej
Termin PLПо-русскиPrzykład
Dziób / Rufaнос / кормаIdź na dziób rzucić cumę
Sterburta / Bakburtaправый / левый бортMijamy się bakburtami
KadłubкорпусKadłub z laminatu
PawężтранецSilnik zaburtowy wisi na pawęży
Kil / StępkaкильStępka chroni dno
Zęzaльяло (самое низкое место)Wypompuj wodę z zęzy
Forpik / Achterpikносовой / кормовой отсекKotwica leży w forpiku
Dennikiфлоры (киль-шпангоуты)Denniki wzmacniają dno
Pokładnikiбимсы (палуба-шпангоуты)Pokładniki podtrzymują pokład
NadburcieфальшбортNadburcie chroni przed zalaniem
KluzaклюзCuma przechodzi przez kluzę
Knaga / Polerутка / палZawiąż cumę na knadze
HandrelingпорученьTrzymaj się handrelingu na fali
Koja / Kejaкойка / причал (ловушка!)Śpisz w koi, cumujesz przy kei
Mesa / Kambuzкают-компания / камбузObiad w mesie, gotujesz w kambuzie
Wolna burtaнадводный бортWysokość od wody do pokładu
ZanurzenieосадкаOd linii wody do najniższego punktu
Пары-ловушки, которые любит экзамен: koja (койка) ≠ keja (причал); zęza (льяло) ≠ stewa (штевень); denniki (киль-шпангоуты) ≠ pokładniki (палуба-шпангоуты). Выучи именно эти пары.

7. Silniki

Двигатели
Układ paliwowy przed startem / топливо перед стартом1. odpowietrznikODKRĘCIĆ / открутиzbiornikбак · paliwo2. gruszka / грушаNAPOMPUJ do twardości / до твёрдости3. zawór / кранOTWÓRZ / откройsilnik4. luz (neutral) + linka na rękę · 5. śruba w wodzie -> start
Zbiornik przenośny: odpowietrznik odkręcony, gruszka napompowana, zawór otwarty; potem luz + linka i start
Fakty / Факты
1 kW = ?
✓ 1,36 KM (konia mechanicznego)
1 кВт = 1,36 л.с.; обратно 1 л.с. = 0,735 кВт.
Four stroke / two stroke
✓ czterosuwowy (czysta benzyna) / dwusuwowy (mieszanka)
4-тактный - чистый бензин; 2-тактный - смесь бензина с маслом, нет масляного поддона (miski olejowej).
Otwór kontrolny przy pracy
✓ delikatnie sika ciepła woda
Струйка воды = охлаждение работает. Нет струйки - глуши!
Chłodzenie silnika zaburtowego
✓ woda zaburtowa (pompa z wirnikiem)
Охлаждение забортной водой.
Naprzód -> wstecz od razu
✓ zabronione - najpierw luz (neutral)
Резкий реверс ломает редуктор: нейтраль, пауза, назад.
Przed wyłączeniem silnika
✓ obroty na minimum + bieg jałowy
Сбрось обороты, нейтраль, потом глуши.
Trym silnika
✓ kąt silnika względem pawęży
Трим - угол мотора к транцу; влияет на ход и расход.
Kill switch (linka)
✓ zatrzymuje silnik po wypadnięciu sternika
Шнур на запястье глушит мотор, если рулевой выпал. Всегда пристёгнут!
Przed startem (zbiornik przenośny)
✓ otwórz odpowietrznik, podpompuj gruszką, luz, śruba w wodzie
Открыть сапун, подкачать грушей, нейтраль, винт в воде.
Przegrzanie
✓ obroty w dół / stop, sprawdź pobór wody
Сбрось обороты, проверь забор воды (водоросли, пакет).

8. Manewrowanie i cumowanie

Манёвры и швартовка
Śruba prawoskrętnabieg WSTECZ (widok od rufy)rufa w LEWOкорма влевоŚruba lewoskrętnabieg WSTECZ (widok od rufy)rufa w PRAWOкорма вправо
Efekt śruby (prop walk) na biegu wstecznym - widok od rufy
LinaCo robiПо-русски
Cuma dziobowa / rufowatrzyma dziób/rufę przy keiносовой / кормовой швартов
Szpringwzdłuż burty - blokuje przesuwanie wzdłuż keiшпринг - от продольного смещения
Brestprostopadle do burty - dociska do keiприжимной конец
Fakty / Факты
Prędkość manewrów w porcie
✓ minimalna zapewniająca sterowność
Минимальная, при которой лодка слушается руля.
Silny wiatr w porcie
✓ manewruj zdecydowanie - większa prędkość = mniejszy dryf
Решительнее: выше скорость - меньше снос.
Śruba prawoskrętna wstecz
✓ rufa idzie w LEWO
Правый винт назад - корма влево. Используй при швартовке.
Łańcuch kotwiczny
✓ 3-5 głębokości (3 m -> 9-15 m)
Цепь = 3-5 глубин.
Podejście do boi / kei
✓ pod wiatr lub pod prąd (silniejszy czynnik)
Подходи против ветра или течения - что сильнее.
Sztrandowanie
✓ celowe osadzenie na mieliźnie
Намеренная посадка на мель (авария).
Holowanie - prędkość ustala
✓ kapitan holującego
Скорость задаёт буксировщик.
Ster strumieniowy
✓ pędnik poprzeczny na dziobie
Носовая подрулька для порта.
Kotwiczenie zabronione
✓ na szlaku żeglownym, przy kablach, w śluzach
Не якорись на фарватере и у кабелей.

9. Locja i nawigacja

Лоция
Миля 1852 м; узел = миля в час; 1 градус = 60 минут; 1 минута широты = 1 миля. Mila morska = 1852 m = 1 minuta szerokości.
Termin / przyrządZnaczenieПо-русски
Echosondamierzy głębokośćэхолот - глубина
Logmierzy prędkość po wodzieлаг - скорость по воде
Namiarkierunek NA obiektпеленг - направление на объект
Kurskierunek ruchu statkuкурс - направление движения
GPSwspółrzędne + COG + SOG (nad dnem)координаты, путевой угол и скорость ОТНОСИТЕЛЬНО ДНА
Śluzapokonuje różnicę poziomów wodyшлюз - разные уровни воды
Locjaopis dróg wodnych i oznakowaniaлоция - описание вод и знаков
Charakterystyki światełFl = blaskowe, Oc = przesłonowe, Iso = izofazowe, Q = migające; Fl(2) 10s = 2 błyski co 10 sFl проблесковый, Oc затмевающийся, Iso изофазный, Q частый
GPS не заменяет глаза и карту: позиция может врать, COG/SOG - относительно дна, а не воды. На тесте: «Czy nawigację można oprzeć wyłącznie na GPS?» - NIE.

10. Meteorologia

Метеорология
Fakty / Факты
Barometr / anemometr
✓ ciśnienie / prędkość wiatru
Барометр - давление; анемометр - ветер.
Nagły spadek ciśnienia
✓ nadchodzi sztorm
Резкое падение давления = шторм близко.
Wiatr wieje
✓ od wyżu do niżu
Из высокого давления в низкое.
6 B (Beaufort)
✓ 22-27 węzłów
6 баллов = 22-27 узлов; для малых лодок уже опасно.
Flauta (sztil)
✓ zupełny brak wiatru
Штиль - 0 баллов.
Szkwał
✓ nagły silny poryw wiatru
Шквал - резкое усиление, часто перед грозой.
Bryza dzienna / nocna
✓ dniem od wody na ląd, nocą od lądu na wodę
Днём с воды на сушу, ночью наоборот.
Cumulonimbus (Cb)
✓ szkwały, burza, ulewa
Кучево-дождевое: увидел «наковальню» - к берегу.

🗻 Ярусы облаков

km620Wysokie piętro (> 6 km)высокий ярусCirrus, Cirrostratus, CirrocumulusперистыеŚrednie piętro (2-6 km)средний ярусAltostratus, Altocumulusвысоко-слоистые / -кучевыеNiskie piętro (< 2 km)низкий ярусStratus, Stratocumulus, Nimbostratusслоистые / слоисто-дождевыеCumulonimbuswoda / вода
Niskie piętro (< 2 km): Stratus, Stratocumulus, Nimbostratus. Średnie (2-6 km): Altostratus, Altocumulus. Wysokie (> 6 km): Cirrus, Cirrostratus, Cirrocumulus. Pionowej rozbudowy: Cumulus, Cumulonimbus. / Низкий ярус (до 2 км): слоистые; средний (2-6 км): высоко-; высокий (свыше 6 км): перистые; вертикального развития: кучевые и кучево-дождевые.

📷 Как читать небо (реальные фото)

Cumulus - ładna pogoda
Cumulus - ładna pogoda
кучевые: хорошая погода
Cirrus - nadchodzi front ciepły
Cirrus - nadchodzi front ciepły
перистые: идёт тёплый фронт
Altocumulus - zmiana pogody w ciągu doby
Altocumulus - zmiana pogody w ciągu doby
«барашки»: смена погоды за сутки
Stratus - mżawka, słaba widoczność
Stratus - mżawka, słaba widoczność
слоистые: морось, плохая видимость
Nimbostratus - ciągły deszcz
Nimbostratus - ciągły deszcz
слоисто-дождевые: обложной дождь
Cumulonimbus - burza i szkwały
Cumulonimbus - burza i szkwały
кучево-дождевые: гроза и шквалы
Shelf cloud - nadchodzi szkwał, wracaj
Shelf cloud - nadchodzi szkwał, wracaj
вал шквала: к берегу немедленно
Mgła - ograniczona widzialność
Mgła - ograniczona widzialność
туман: включи огни и сигналы

Zdjęcia: Wikimedia Commons - Kamil Nowacki, W.carter, Medium69, GerritR, Simon Eugster, A.O Mapping, Ken Lund (CC0 / CC BY / CC BY-SA).

Слева направо - от хорошей погоды к опасной. Cumulonimbus и вал шквала (shelf cloud) = уходи к берегу; туман = включай огни и сигналы.

☁️ Схемы облаков

Cumulus
chmura ładnej pogody / куч. хорошей погоды
Cumulonimbus
burza, szkwały, ulewa / гроза, шквалы, ливень
Altocumulus
baranki - zmiana pogody / «барашки», смена погоды
Altostratus
szara warstwa przed opadami / серая пелена перед осадками
Cirrus
pierzaste - idzie front ciepły / перистые, тёплый фронт идёт
Stratus / Nimbostratus
warstwowe - ciągły deszcz / слоистые, обложной дождь
Shelf cloud
wał szkwałowy - do brzegu / вал шквала, к берегу
Mgła
widzialność - światła i sygnały / видимость, огни и сигналы
Cumulus - хорошая погода; Altocumulus - «барашки» и смена погоды; Cumulonimbus/Shelf cloud - гроза и шквалы, уходи к берегу; Stratus/Nimbostratus - обложной дождь; Mgła - огни и звуковые сигналы.

🌡️ Фронты и давление

Front ciepły
nadchodzi powoli / тёплый фронт (медленно)
Front chłodny
gwałtowny, szkwały / холодный фронт (шквалы)
W
Wyż (H)
pogodnie i sucho / антициклон, ясно, сухо
N
Niż (L)
wiatr i opady / циклон, ветер, осадки
Тёплый фронт (красные полукруги) - медленное потепление; холодный (синие треугольники) - шквалы; W (wyż) = высокое давление, ясно; N (niż) = низкое, ветер и осадки. Ветер дует из W в N.

🌬️ Бризы

lądwoda
Bryza dzienna
dzień: znad wody na ląd / день: с воды на сушу
lądwoda
Bryza nocna
noc: z lądu nad wodę / ночь: с суши на воду
Днём суша теплее - бриз с воды на сушу; ночью наоборот - с суши на воду.

🌪️ Шкала Бофорта (0-12)

Шкала Бофорта (0-12) описывает силу ветра по его действию на воду. Для малых лодок 6 баллов - уже предел, при 8+ на воду не выходят.

BNazwa (PL / RU)WęzłyMorze / Море
0Cisza / штиль< 1 knlustro wody / гладь
1Powiew / тихий1-3 knzmarszczki / рябь
2Słaby / лёгкий4-6 knmałe fale / мелкие волны
3Łagodny / слабый7-10 kngrzywacze zaczynają się łamać / барашки
4Umiarkowany / умеренный11-16 knmałe fale, białe grzywy / белые гребни
5Dość silny / свежий17-21 knumiarkowane fale / умеренные волны
6Silny / сильный22-27 knduże fale, piana / крупные волны, пена
7Bardzo silny / крепкий28-33 knmorze się piętrzy / волны громоздятся
8Sztormowy / очень крепкий34-40 knwichura, wysokie fale / шторм
9Silnie sztormowy / шторм41-47 knbardzo wysokie fale / очень высокие
10Sztorm / сильный шторм48-55 knogromne fale / огромные волны
11Gwałtowny sztorm / жестокий56-63 knwyjątkowo wysokie fale / исключит.
12Huragan / ураган> 64 knpowietrze pełne piany / всё в пене
Запомни ключевое для теста: 6°B = 22-27 узлов (сильный ветер, для малой лодки уже опасно). Резкий рост силы ветра + Cumulonimbus/вал шквала = немедленно к берегу.

11. Ratownictwo

Спасание и первая помощь
wiatr / ветерMOB1. alarm + rzuć koło · 2. obserwator nie spuszcza z oka3. podejście POD WIATR, wolno · przy osobie silnik na luz/stop
Manewr «człowiek za burtą» (MOB): alarm, koło, obserwator, podejście pod wiatr, silnik na luz przy osobie
Pierwsza pomoc / Первая помощь
RKO (resuscytacja)
✓ 30 uciśnięć (100-120/min) + 2 wdechy
СЛР 30:2, темп 100-120 в минуту.
Nieprzytomny - najpierw
✓ sprawdź oddech i drożność dróg oddechowych
Сначала дыхание; дышит - боковое положение.
Nieprzytomny, oddycha
✓ pozycja boczna ustalona
Устойчивое боковое положение.
Przedmiot w ranie
✓ NIE usuwać - ustabilizować, do lekarza
Нож/предмет не вынимать!
Krwotok tętniczy
✓ jasna, pulsująca krew - mocny ucisk
Яркая пульсирующая кровь - прямое прижатие.
Wychłodzony z wody
✓ bez alkoholu; suche ubranie, ciepły napój
Алкоголь запрещён; сухое, тёплое, постепенно.
Oparzenie
✓ chłodzić wodą, jałowy opatrunek
Охлаждать водой, стерильная повязка.
Koło ratunkowe
✓ przez głowę, pod ramiona
Через голову под мышки.
Służba / sygnałZnaczenie
SARmorska służba poszukiwania i ratownictwa / морское спасание
WOPRratownictwo na wodach śródlądowych / внутренние воды
601 100 100numer ratunkowy nad wodą (oraz 112) / номер спасения на воде
Kanał 16 VHFwywoławczy i alarmowy / вызов и бедствие
MAYDAYbezpośrednie zagrożenie życia lub statku / прямая угроза жизни
PAN-PANpilność, ale bez zagrożenia życia / срочность без угрозы жизни
SECURITEkomunikat o bezpieczeństwie (pogoda, przeszkoda) / сообщение о безопасности
SOS. . . - - - . . . (świetlny/dźwiękowy)
Ratowanie życia na wodziebezpłatne / бесплатно
MAYDAY - три раза на 16 канале, затем название судна, позиция, характер опасности, число людей, нужна ли помощь. PAN-PAN - когда срочно, но жизни ничто не угрожает (поломка, буксировка). SECURITE - предупреждение (погода, препятствие).

12. Ochrona środowiska

Экология
Zasada: nic za burtę / Принцип: ничего за борт
Tankowanie
✓ tylko przy wyłączonym silniku, bez rozlewania
Заправка - только с заглушенным мотором.
Zęza silnikowa w porcie
✓ nie wypompowywać za burtę
Льяльные воды - не за борт (нефтепродукты).
WC chemiczne
✓ opróżniać tylko w punktach w portach
Химтуалет - только в спецточки.
Śmieci
✓ selektywna zbiórka na lądzie
Мусор - в раздельный сбор на берегу.
Środki czystości
✓ biodegradowalne
Только биоразлагаемая химия.
Strefa ciszy
✓ zakaz silników spalinowych
Зона тишины: ДВС запрещены.

13. Część praktyczna + węzły

Практика и узлы
Co sprawdza egzaminator / Что проверяет экзаменатор
  • Manewrowanie: spotkanie z innym jachtem i wyprzedzanie, odejście od nadbrzeża i dojście, pływanie kursem prostym i cyrkulacja (załącznik nr 4 do rozporządzenia).
  • Alarm «człowiek za burtą» - najważniejszy manewr: alarm, koło, obserwator, podejście pod wiatr, silnik na luz przy osobie.
  • Kotwiczenie i cumowanie w różnych warunkach (praca cumami: brest, szpring).
  • Kierowanie załogą: wydawanie komend, praca w charakterze członka załogi, podstawowe prace bosmańskie.
  • Przygotowanie łodzi: paliwo, kamizelki, kill switch, środki ratunkowe.

Źle wykonany element można powtórzyć JEDEN raz (par. 17 ust. 11). Неудавшийся манёвр можно повторить один раз; параметры лодки закон не задаёт.

WęzełZastosowanie / По-русски
Ósemkastoper na końcu liny / восьмёрка - стопорный узел
Ratowniczy (bulina, skrajny tatrzański)niezaciskająca się pętla / булинь - незатягивающаяся петля
Knagowymocowanie cumy na knadze / крепление на утке
Płaski (refowy)łączenie dwóch lin / прямой - связать два конца
Wyblinkamocowanie do pala/relingu / выбленочный
На практике безопасность важнее красоты: малый газ в порту, kill switch пристёгнут, жилет надет, у человека в воде - мотор на нейтраль. Экзаменатор прощает кривую швартовку, но не винт у пловца.

14. Ściąga na ostatnią chwilę

Шпаргалка
  • Расхождение: моторка уступает всем; встречные - вправо, левыми бортами; при пересечении уступаешь тому, кто справа.
  • Огни: левый красный, правый зелёный (112,5); мачтовый 225; кормовой белый 135; на якоре - белый круговой.
  • Сигналы: 1 короткий - вправо, 2 - влево, 3 - задний ход, 5+ - опасность; длинные повторяющиеся - бедствие.
  • Кардинальные: обходи со стороны названия; N ▲▲ (непрерывные), E «яйцо» (3), S ▼▼ (6+длинная), W «бокал» (9).
  • Боковые (регион A): красный цилиндр - слева, зелёный конус - справа (вход с моря). В США наоборот.
  • Меры: 1 миля = 1852 м; узел = миля/час; 1 градус = 60 минут; 1 кВт = 1,36 л.с.
  • Винт назад: правый - корма влево. Река: вниз по течению - приоритет; держись правой стороны.
  • Порт: выходящий имеет приоритет; манёвры на минимальной скорости со сохранением управляемости.
  • СЛР 30:2 (100-120/мин); предмет в ране не вынимать; алкоголь переохлаждённому нельзя; 601 100 100 / 112.
  • Экология: ничего за борт; заправка при выключенном моторе; химтуалет - в спецточки.
  • Патент: внутренние воды без лимита (до 16 лет - 60 кВт); море - 12 м / 2 Mm / день. Без патента: до 10 кВт (или хаусбот до 75 кВт / 13 м / 15 км/ч).
На экзамене: читай вопрос до конца - часто решает слово «nie / zabronione». Сомневаешься - выбирай более осторожный, безопасный вариант. Помечай сложные вопросы и возвращайся: 90 минут на 75 вопросов - времени хватает. Powodzenia! 🍀

Materiał przygotowany na podstawie tematów bazy pytań PZMWiNW (sternik motorowodny), rozporządzenia MSiT z 9.04.2013 i przepisów żeglugowych. Konspekt pomocniczy - aktualne wymagania sprawdź u organizatora egzaminu.