К содержимому

📖 Теория: sternik motorowodny

Конспект по всем разделам экзамена: польские термины (как в тесте) + пояснения по-русски + схемы. Прочитал раздел - закрепи его в тренажёре.

🔎

1. Patent i uprawnienia

Патент и права
Uprawnienie / warunekSzczegol
Srodladziejachty motorowe bez ograniczenia mocy (ponizej 16 lat: do 60 kW)
Morzejachty do 12 m dlugosci kadluba, do 2 Mm od brzegu, w porze dziennej
Minimalny wiek14 lat (ponizej 18 - pisemna zgoda opiekuna)
Egzamintest 75 pytan / 90 minut / prog 65 + czesc praktyczna (manewry)
Bez patentusilnik do 10 kW (13,6 KM); na srodladziu takze do 75 kW przy dlugosci do 13 m i predkosci ograniczonej konstrukcyjnie do 15 km/h (houseboaty)
Rejestracja jachtu (REJA24)obowiazkowa: dlugosc powyzej 7,5 m LUB moc napedu wieksza niz 15 kW
Holowanie narciarzaosobna licencja (od 18 lat) - sam patent nie wystarcza
Oplaty (2026)egzamin 250 zl + patent 50 zl; uczniowie i studenci do 26 lat: 50% znizki
Патент даёт право водить моторные лодки на внутренних водах без лимита мощности (до 16 лет - до 60 кВт), на море - корпус до 12 м, до 2 миль от берега, днём. Без патента можно до 10 кВт, а также хаусботы до 75 кВт (корпус до 13 м, скорость конструктивно до 15 км/ч). Гидроцикл - только с патентом. Буксировка лыжника - отдельная лицензия.
Na pokladzie / Что на борту и по закону
Dokumenty na pokladzie
patent, dokument rejestracyjny (jesli jednostka podlega rejestracji), dowod tozsamosci
Держи на борту: патент, регистрационный документ (если судно подлежит регистрации) и удостоверение личности.
Obowiazkowe wyposazenie
kamizelka dla kazdej osoby, kolo/pas ratunkowy, gasnica (silnik spalinowy), apteczka, kotwica, cumy, czerpak
Спассредство на каждого, круг/пояс, огнетушитель (для ДВС), аптечка, якорь, швартовы, черпак.
Skuter wodny
wymaga patentu (co najmniej SM), kamizelki i linki zrywkowej (kill switch)
Гидроцикл - только с патентом, в жилете и с аварийным шнуром (зрывка).
Holowanie narciarza / obiektow
osobna licencja (od 18 lat), na pokladzie obserwator
Буксировка лыжника или «банана» - отдельная лицензия (с 18 лет), на борту нужен наблюдатель.
Alkohol
0,2-0,5 promila = stan po uzyciu (wykroczenie); powyzej 0,5 = nietrzezwosc (przestepstwo)
0,2-0,5 промилле - «состояние после употребления» (правонарушение); свыше 0,5 - опьянение (уголовно).
Kto kontroluje na wodzie
Policja, Straz Graniczna, inspektorzy zeglugi srodladowej, w portach kapitanat
Контролируют полиция, погранслужба, инспекторы внутреннего судоходства; в портах - капитанат.

2. Przepisy i prawo drogi

Правила расхождения
Логика приоритета: кто маневреннее - тот уступает. Моторная лодка уступает парусным, вёсельным, рыболовным за ловом и неманевроспособным. Малые суда (до 20 м) уступают большим коммерческим. На встречных курсах моторные расходятся левыми бортами (оба отворачивают вправо). При пересечении курсов уступает тот, у кого встречный СПРАВА.
Kursy przecinajace sieUSTEPUJEmasz go z PRAWEJуступаешьPIERWSZENSTWOприоритет
Kurs wprost na siebieoba w PRAWO - mijanie lewymi burtamiоба вправо, расходятся левыми бортами
Wyprzedzaniewyprzedzanyприоритетwyprzedzajacy ustepujeобгоняющий держится в стороне
Prawo drogi: czerwony ustepuje, zielony ma pierwszenstwo / красный уступает, зелёный - приоритет
Najczesciej na tescie / Чаще всего в тесте
Statek o napedzie mechanicznym ustepuje...
zaglowym, wioslowym, rybackim w trakcie polowu, bez mozliwosci manewru
Моторка уступает парусным, вёсельным, рыбакам за ловом, неманевроспособным.
Zagle + silnik jednoczesnie = statek...
o napedzie mechanicznym
Работает мотор - судно моторное, даже под парусами.
Wejscie/wyjscie z portu - pierwszenstwo ma...
wychodzacy z portu
Выходящий из порта имеет приоритет.
Na rzece pierwszenstwo ma...
plynacy z pradem (w dol)
Идущему по течению труднее тормозить - у него приоритет.
Za bezpieczenstwo odpowiada...
kapitan / kierownik statku
Капитан, а не судовладелец.
Prom linowy...
przepusc, uwazaj na line pod woda
Не проходи над тросом канатного парома.

3. Sygnaly dzwiekowe i swiatla

Сигналы и огни
SygnalZnaczenieПо-русски
1 krotki (~1 s)zmieniam kurs w PRAWOповорачиваю вправо
2 krotkiezmieniam kurs w LEWOповорачиваю влево
3 krotkiepracuje wsteczдаю задний ход
4 krotkienie moge manewrowacне могу маневрировать
5+ krotkich (seria)niebezpieczenstwo / nie rozumiemопасность / не понимаю намерений
2 dlugie + 1 krotkiwyprzedzam po twojej PRAWEJобгоняю по твоему правому борту
2 dlugie + 2 krotkiewyprzedzam po twojej LEWEJобгоняю по левому борту
1 dlugi + 1 krotkizawracam w PRAWOразворачиваюсь вправо
1 dlugi + 2 krotkiezawracam w LEWOразворачиваюсь влево
Seria podwojnych krotkichczlowiek za burtaчеловек за бортом
Dlugi, powtarzany (lub dzwon)wzywanie pomocyсигнал бедствия
SOS. . . - - - . . .три коротких, три длинных, три коротких
Длительности: короткий - около 1 с; длинный - на внутренних водах около 4 с, на море (COLREG) 4-6 с. В тестовом банке правильный вариант «4-6 sekund». Серия «опасность» на внутренних водах - минимум 6 очень коротких (по 0,25 с).
DZIOB (nos) - widok z goryzielone 112,5sterburta / прав. бортczerwone 112,5bakburta / лев. бортrufowe biale 135кормовой белыйmasztowe (topowe) biale 225 = 2 x 112,5 z przodu · 112,5 + 112,5 + 135 = 360
Sektory swiatel - widok z gory / секторы огней, вид сверху (нос вверху)
Swiatla / Огни
Kiedy swiatla nawigacyjne wlaczone?
od zachodu do wschodu slonca + przy ograniczonej widzialnosci
От заката до рассвета И в тумане/ливне.
Burtowe: lewe / prawe
czerwone 112,5 / zielone 112,5
Левый борт красный, правый зелёный. «Red port wine left».
Masztowe (topowe) / rufowe
biale 225 / biale 135
Мачтовый 225 = 2 x 112,5 спереди; кормовой 135. Сумма 360.
Na kotwicy w nocy
biale swiatlo widoczne dookola (360)
Белый круговой якорный огонь.
Maly statek do 7 m
moze pokazywac jedno biale swiatlo dookola
Малое судно до 7 м - один белый круговой огонь.
Znaki dzienne (czarne ksztalty) / Дневные знаки
Kula (czarna)
statek na kotwicy / na postoju
Чёрный шар - судно на якоре (днём). На носу.
Stozek wierzcholkiem w dol
jacht zaglowy plynacy takze na silniku
Конус вершиной вниз - парусник, идущий ещё и под мотором (считается моторным).
Niebieski stozek w dol / niebieskie swiatlo
material niebezpieczny palny
Синий конус вершиной вниз (ночью синий огонь) - опасный груз.
Dwie czarne kule
statek bez mozliwosci manewru
Два чёрных шара - судно, лишённое возможности управляться.
Walec (cylinder) czarny
statek ograniczony swoim zanurzeniem (COLREG praw. 28; noca trzy czerwone swiatla w pionie)
Судно, стеснённое своей осадкой (МППСС пр. 28; ночью три красных огня вертикально).
Czerwony proporzec (pionowy)
statek majacy pierwszenstwo przejscia (srodladzie)
Красный вымпел/флаг - судно, имеющее преимущество прохода (внутренние воды).

4. Znaki nawigacyjne

Навигационные знаки
kierunek od morza / вход с моряLEWAczerwony walecкрасная «банка»PRAWAzielony stozekзелёный конусtor wodny / фарватер · IALA region A
Znaki boczne (IALA region A): czerwony walec po LEWEJ, zielony stozek po PRAWEJ - wchodzac od morza
В Европе (регион A) при входе с моря красный - СЛЕВА, зелёный - СПРАВА. В США (регион B) наоборот («Red Right Returning») - любимая ловушка теста. «Лево/право» считается по направлению знакования (с моря вверх по реке).
mieliznaопасностьN · 12:00Q ciagle / непрерывноE · 3:00VQ(3) - 3 blyskiW · 9:00VQ(9) - 9 blyskowS · 6:00VQ(6) + 1 dlugi
«Часы» кардинальных знаков: обходи со стороны названия; вспышки = час (E=3, S=6+длинная, W=9, N=непрерывно)
ZnakTopmarkSwiatlo (biale)Mijaj od
N (polnoc)oba stozki w GOREQ/VQ ciaglepolnocy (12:00)
E (wschod)podstawami razem («jajko»)VQ(3) / Q(3)wschodu (3:00)
S (poludnie)oba stozki w DOLVQ(6)+LFl / Q(6)+LFlpoludnia (6:00)
W (zachod)wierzcholkami razem («kieliszek»)VQ(9) / Q(9)zachodu (9:00)
Мнемоника: конусы «смотрят» на чёрную полосу: N - чёрный сверху (конусы вверх), S - снизу (вниз), E - сверху и снизу («яйцо»), W - в середине («бокал», W = wine). Юг получил дополнительную длинную вспышку, чтобы в тумане не спутать с W.
Inne znaki / Другие знаки
Znak odosobnionego niebezpieczenstwa
czarno-czerwony, 2 czarne kule, swiatlo Fl(2)
Отдельная опасность: обходить с любой стороны на расстоянии.
Znak bezpiecznej wody (srodek toru)
czerwono-biale pasy pionowe, czerwona kula
Осевой знак: вода чиста со всех сторон.
Tablice srodladowe
czerwona obwodka = zakaz/nakaz/ograniczenie; niebieska = informacja
Красный кант - запрет/предписание; синие - информация.
Grupy znakow zeglugowych
A = zakazu, B = nakazu, C = ograniczenia, D = zalecenia, E = informacyjne
Группы: A запрет, B предписание, C ограничение, D рекомендация, E информация.
Mijanie poglebiarki / przeszkody
po stronie z DWOMA zielonymi swiatlami/rombami
Земснаряд обходят со стороны двух зелёных огней/ромбов; красный/шар = сторона закрыта.
Przekreslona kotwica
zakaz kotwiczenia
Якорь запрещён (кабели на дне).
Znak «zakaz fali»
plyn tak wolno, by nie wytwarzac falowania
Сбрось скорость до отсутствия волны.
Sluza - wjazd
tylko na zielone swiatlo
В шлюз - только на зелёный.

🚦 Как выглядят знаки (IALA, регион A)

Lewa (port)
czerwony walec / левая кромка
Prawa (starboard)
zielony stozek / правая кромка
Kardynalny N
czarny/zolty, 2 stozki w gore
Kardynalny E
czarny-zolty-czarny, podstawami
Kardynalny S
zolty/czarny, 2 stozki w dol
Kardynalny W
zolty-czarny-zolty, wierzcholkami
Odosobnione niebezp.
czarno-czerwony, 2 czarne kule
Bezpieczna woda
czerwono-biale pasy pionowe, czerwona kula
Znak specjalny
zolty, zolty krzyz X
Боковые (красный цилиндр слева / зелёный конус справа при входе с моря), кардинальные N/E/S/W, отдельная опасность, чистая вода, специальный.

🪧 Береговые таблички (внутренние воды)

A.1 zakaz przejscia
проход запрещён
P
A.5 zakaz postoju
стоянка запрещена
A.6 zakaz kotwiczenia
якорь запрещён
A.9 zakaz falowania
не создавать волну
A.2 zakaz wyprzedzania
обгон запрещён
B.1 nakaz w prawo
держись правой
B.2 nakaz w lewo
держись левой
2,0m
C.1 ograniczenie glebok.
ограничение (число)
6
B.6 nie przekraczaj predkosci
ограничение скорости
3,0m
C.2 ograniczenie wysokosci
ограничение высоты (мост)
12m
C.3 ograniczenie szerokosci
ограничение ширины
P
E.5 dozwolony postoj
стоянка разрешена (синий)
E.6 dozwolone kotwiczenie
якорь разрешён (синий)
Красный кант = запрет/предписание/ограничение; синий фон = информация. Форму и символ надо узнавать на экзамене.

🚥 Световые сигналы шлюза и препятствий

Sluza: 2 czerwone
stop, czekaj / стой
Sluza: czerwone + zielone
przygotuj sie / готовься
Sluza: zielone
mozesz wejsc / можно входить
Przeszkoda: 2 zielone
mijaj ta strona / проходи здесь
Przeszkoda: czerwone
strona zamknieta / закрыто
Most: zielone nad torem
droga wolna / проход свободен
В шлюз входи только на зелёный. У земснаряда или препятствия проходи со стороны двух зелёных огней/ромбов; красная сторона закрыта.

5. Nawigacja w praktyce

Навигация на практике
Na osi ✓znaki w jednej linii = na osiZejscie z osiznaki rozjechane - wyrownaj (wyzszy nad nizszym)
Nabieznik (створ): wyzszy znak nad nizszym = jestes na osi
prad / течениеz pradem = PIERWSZENSTWOpod prad - ustepujetrzymaj sie PRAWEJ strony szlaku · mijanie lewymi burtami · идущий вниз имеет приоритет
Rzeka: trzymaj prawej strony; z pradem = pierwszenstwo
Zakret rzeki / поворот рекиplycizna / отмельprad / течениеbrzeg wypukly - plytko / выпуклыйbrzeg wklesly - gleboko, szybki prad
Zakret: glebia i prad przy brzegu wkleslym, plycizna przy wypuklym
Most - wysokosc i szerokosc przejscia3,0 mszerokosc toru / ширина проходаC.2C.3sprawdz zanurzenie, wysokosc anteny i stan wody · не гадай на глаз
Most: przed przejsciem sprawdz wysokosc, szerokosc i aktualny stan wody
Poglebiarka / przeszkoda w torzepradpoglebiarkaземснарядNIE MIJAJкрасная сторона закрыта2 zielonemijaj ta stronaegzamin: przejscie jest po stronie dwoch zielonych swiatel albo rombow
Poglebiarka/przeszkoda: mijaj po stronie dwoch zielonych swiatel albo rombow
Prom linowy - lina pod wodapradpromnie przechodz nad linaprzepusc prom / пропустиczekaj az prom zwolni tor, lina moze byc napieta pod powierzchnia
Prom linowy: przepusc prom, nie przechodz nad lina pod woda
mieliznaмель / камниN - mijaj od polnocyS - mijaj od poludnia
Otwarta woda: znak N mijaj od polnocy, S od poludnia
basen portu / акваторияCZERWONY = LEWAZIELONY = PRAWAmala predkosc · trzymaj prawej
Wejscie do portu (region A): czerwony po lewej, wolno, trzymaj prawej
Частые ошибки: 1) путают регион A и B; 2) считают «лево/право» по своему курсу, а не по направлению знакования; 3) срезают над мелью у кардинального знака - обходи со стороны его названия; 4) на повороте реки уходят на левую сторону - держись правой кромки фарватера; 5) у препятствия идут на красную сторону вместо двух зелёных; 6) у канатного парома забывают про трос под водой.
Sluzowanie krok po kroku / Шлюзование по шагам
Sluza - przekroj / шлюз в разрезеpoziomzielone = wejsciegorna woda / верхний бьефdolna woda / нижнийkomora / камераwrotawrotacumy luzno, nie na glucho · bez kotwicy · концы не крепить наглухо
Wejscie tylko na zielone; w komorze cumy trzymaj luzno, bez kotwicy
  1. Подойди к шлюзу медленно, жди перед воротами (czekaj przed sluza).
  2. Входи только на зелёный сигнал (zielone swiatlo). Красный - стоп.
  3. В камере пришвартуйся к стенке (cumowanie), заглуши двигатель, надень жилет.
  4. При изменении уровня воды подбирай/потравливай концы (trzymaj cumy), не крепи наглухо.
  5. Якорь в шлюзе запрещён. Выходи по сигналу, по очереди прибытия (уступая уполномоченным).

6. Budowa jachtu

Устройство лодки
kokpitDZIOB / носBAKBURTAlewa / красныйSTERBURTAprawa / зелёныйRUFA · PAWEZ (транец) + silnik
Widok z gory: bakburta = лево (красный), sterburta = право (зелёный)
linia wodyforpikkabina: mesa · kojakokpitachterpikzeza (najnizej) / льялоkil / stepka - кильsilnikRUFADZIOB
Przekroj: forpik na dziobie, achterpik na rufie, zeza najnizej
Termin PLПо-русскиPrzyklad
Dziob / Rufaнос / кормаIdz na dziob rzucic cume
Sterburta / Bakburtaправый / левый бортMijamy sie bakburtami
KadlubкорпусKadlub z laminatu
PawezтранецSilnik zaburtowy wisi na pawezy
Kil / StepkaкильStepka chroni dno
Zezaльяло (самое низкое место)Wypompuj wode z zezy
Forpik / Achterpikносовой / кормовой отсекKotwica lezy w forpiku
Dennikiфлоры (киль-шпангоуты)Denniki wzmacniaja dno
Pokladnikiбимсы (палуба-шпангоуты)Pokladniki podtrzymuja poklad
NadburcieфальшбортNadburcie chroni przed zalaniem
KluzaклюзCuma przechodzi przez kluze
Knaga / Polerутка / палZawiaz cume na knadze
HandrelingпорученьTrzymaj sie handrelingu na fali
Koja / Kejaкойка / причал (ловушка!)Spisz w koi, cumujesz przy kei
Mesa / Kambuzкают-компания / камбузObiad w mesie, gotujesz w kambuzie
Wolna burtaнадводный бортWysokosc od wody do pokladu
ZanurzenieосадкаOd linii wody do najnizszego punktu
Пары-ловушки, которые любит экзамен: koja (койка) ≠ keja (причал); zeza (льяло) ≠ stewa (штевень); denniki (киль-шпангоуты) ≠ pokladniki (палуба-шпангоуты). Выучи именно эти пары.

7. Silniki

Двигатели
Uklad paliwowy przed startem / топливо перед стартом1. odpowietrznikODKRECIC / открутиzbiornikбак · paliwo2. gruszka / грушаNAPOMPUJ do twardosci / до твёрдости3. zawor / кранOTWORZ / откройsilnik4. luz (neutral) + linka na reke · 5. sruba w wodzie -> start
Zbiornik przenosny: odpowietrznik odkrecony, gruszka napompowana, zawor otwarty; potem luz + linka i start
Fakty / Факты
1 kW = ?
1,36 KM (konia mechanicznego)
1 кВт = 1,36 л.с.; обратно 1 л.с. = 0,735 кВт.
Four stroke / two stroke
czterosuwowy (czysta benzyna) / dwusuwowy (mieszanka)
4-тактный - чистый бензин; 2-тактный - смесь бензина с маслом, нет масляного поддона (miski olejowej).
Otwor kontrolny przy pracy
delikatnie sika ciepla woda
Струйка воды = охлаждение работает. Нет струйки - глуши!
Chlodzenie silnika zaburtowego
woda zaburtowa (pompa z wirnikiem)
Охлаждение забортной водой.
Naprzod -> wstecz od razu
zabronione - najpierw luz (neutral)
Резкий реверс ломает редуктор: нейтраль, пауза, назад.
Przed wylaczeniem silnika
obroty na minimum + bieg jalowy
Сбрось обороты, нейтраль, потом глуши.
Trym silnika
kat silnika wzgledem pawezy
Трим - угол мотора к транцу; влияет на ход и расход.
Kill switch (linka)
zatrzymuje silnik po wypadnieciu sternika
Шнур на запястье глушит мотор, если рулевой выпал. Всегда пристёгнут!
Przed startem (zbiornik przenosny)
otworz odpowietrznik, podpompuj gruszka, luz, sruba w wodzie
Открыть сапун, подкачать грушей, нейтраль, винт в воде.
Przegrzanie
obroty w dol / stop, sprawdz pobor wody
Сбрось обороты, проверь забор воды (водоросли, пакет).

8. Manewrowanie i cumowanie

Манёвры и швартовка
Sruba prawoskretnabieg WSTECZ (widok od rufy)rufa w LEWOкорма влевоSruba lewoskretnabieg WSTECZ (widok od rufy)rufa w PRAWOкорма вправо
Efekt sruby (prop walk) na biegu wstecznym - widok od rufy
LinaCo robiПо-русски
Cuma dziobowa / rufowatrzyma dziob/rufe przy keiносовой / кормовой швартов
Szpringwzdluz burty - blokuje przesuwanie wzdluz keiшпринг - от продольного смещения
Brestprostopadle do burty - dociska do keiприжимной конец
Fakty / Факты
Predkosc manewrow w porcie
minimalna zapewniajaca sterownosc
Минимальная, при которой лодка слушается руля.
Silny wiatr w porcie
manewruj zdecydowanie - wieksza predkosc = mniejszy dryf
Решительнее: выше скорость - меньше снос.
Sruba prawoskretna wstecz
rufa idzie w LEWO
Правый винт назад - корма влево. Используй при швартовке.
Lancuch kotwiczny
3-5 glebokosci (3 m -> 9-15 m)
Цепь = 3-5 глубин.
Podejscie do boi / kei
pod wiatr lub pod prad (silniejszy czynnik)
Подходи против ветра или течения - что сильнее.
Sztrandowanie
celowe osadzenie na mieliznie
Намеренная посадка на мель (авария).
Holowanie - predkosc ustala
kapitan holujacego
Скорость задаёт буксировщик.
Ster strumieniowy
pednik poprzeczny na dziobie
Носовая подрулька для порта.
Kotwiczenie zabronione
na szlaku zeglownym, przy kablach, w sluzach
Не якорись на фарватере и у кабелей.

9. Locja i nawigacja

Лоция
Миля 1852 м; узел = миля в час; 1 градус = 60 минут; 1 минута широты = 1 миля. Mila morska = 1852 m = 1 minuta szerokosci.
Termin / przyrzadZnaczenieПо-русски
Echosondamierzy glebokoscэхолот - глубина
Logmierzy predkosc po wodzieлаг - скорость по воде
Namiarkierunek NA obiektпеленг - направление на объект
Kurskierunek ruchu statkuкурс - направление движения
GPSwspolrzedne + COG + SOG (nad dnem)координаты, путевой угол и скорость ОТНОСИТЕЛЬНО ДНА
Sluzapokonuje roznice poziomow wodyшлюз - разные уровни воды
Locjaopis drog wodnych i oznakowaniaлоция - описание вод и знаков
Charakterystyki swiatelFl = blaskowe, Oc = przeslonowe, Iso = izofazowe, Q = migajace; Fl(2) 10s = 2 blyski co 10 sFl проблесковый, Oc затмевающийся, Iso изофазный, Q частый
GPS не заменяет глаза и карту: позиция может врать, COG/SOG - относительно дна, а не воды. На тесте: «Czy nawigacje mozna oprzec wylacznie na GPS?» - NIE.

10. Meteorologia

Метеорология
Fakty / Факты
Barometr / anemometr
cisnienie / predkosc wiatru
Барометр - давление; анемометр - ветер.
Nagly spadek cisnienia
nadchodzi sztorm
Резкое падение давления = шторм близко.
Wiatr wieje
od wyzu do nizu
Из высокого давления в низкое.
6 B (Beaufort)
22-27 wezlow
6 баллов = 22-27 узлов; для малых лодок уже опасно.
Flauta (sztil)
zupelny brak wiatru
Штиль - 0 баллов.
Szkwal
nagly silny poryw wiatru
Шквал - резкое усиление, часто перед грозой.
Bryza dzienna / nocna
dniem od wody na lad, noca od ladu na wode
Днём с воды на сушу, ночью наоборот.
Cumulonimbus (Cb)
szkwaly, burza, ulewa
Кучево-дождевое: увидел «наковальню» - к берегу.

🗻 Ярусы облаков

km620Wysokie pietro (> 6 km)высокий ярусCirrus, Cirrostratus, CirrocumulusперистыеSrednie pietro (2-6 km)средний ярусAltostratus, Altocumulusвысоко-слоистые / -кучевыеNiskie pietro (< 2 km)низкий ярусStratus, Stratocumulus, Nimbostratusслоистые / слоисто-дождевыеCumulonimbuswoda / вода
Niskie pietro (< 2 km): Stratus, Stratocumulus, Nimbostratus. Srednie (2-6 km): Altostratus, Altocumulus. Wysokie (> 6 km): Cirrus, Cirrostratus, Cirrocumulus. Pionowej rozbudowy: Cumulus, Cumulonimbus. / Низкий ярус (до 2 км): слоистые; средний (2-6 км): высоко-; высокий (свыше 6 км): перистые; вертикального развития: кучевые и кучево-дождевые.

📷 Как читать небо (реальные фото)

Cumulus - ladna pogoda
Cumulus - ladna pogoda
кучевые: хорошая погода
Cirrus - nadchodzi front cieply
Cirrus - nadchodzi front cieply
перистые: идёт тёплый фронт
Altocumulus - zmiana pogody w ciagu doby
Altocumulus - zmiana pogody w ciagu doby
«барашки»: смена погоды за сутки
Stratus - mzawka, slaba widocznosc
Stratus - mzawka, slaba widocznosc
слоистые: морось, плохая видимость
Nimbostratus - ciagly deszcz
Nimbostratus - ciagly deszcz
слоисто-дождевые: обложной дождь
Cumulonimbus - burza i szkwaly
Cumulonimbus - burza i szkwaly
кучево-дождевые: гроза и шквалы
Shelf cloud - nadchodzi szkwal, wracaj
Shelf cloud - nadchodzi szkwal, wracaj
вал шквала: к берегу немедленно
Mgla - ograniczona widzialnosc
Mgla - ograniczona widzialnosc
туман: включи огни и сигналы

Zdjecia: Wikimedia Commons - Kamil Nowacki, W.carter, Medium69, GerritR, Simon Eugster, A.O Mapping, Ken Lund (CC0 / CC BY / CC BY-SA).

Слева направо - от хорошей погоды к опасной. Cumulonimbus и вал шквала (shelf cloud) = уходи к берегу; туман = включай огни и сигналы.

☁️ Схемы облаков

Cumulus
chmura ladnej pogody / куч. хорошей погоды
Cumulonimbus
burza, szkwaly, ulewa / гроза, шквалы, ливень
Altocumulus
baranki - zmiana pogody / «барашки», смена погоды
Altostratus
szara warstwa przed opadami / серая пелена перед осадками
Cirrus
pierzaste - idzie front cieply / перистые, тёплый фронт идёт
Stratus / Nimbostratus
warstwowe - ciagly deszcz / слоистые, обложной дождь
Shelf cloud
wal szkwalowy - do brzegu / вал шквала, к берегу
Mgla
widzialnosc - swiatla i sygnaly / видимость, огни и сигналы
Cumulus - хорошая погода; Altocumulus - «барашки» и смена погоды; Cumulonimbus/Shelf cloud - гроза и шквалы, уходи к берегу; Stratus/Nimbostratus - обложной дождь; Mgla - огни и звуковые сигналы.

🌡️ Фронты и давление

Front cieply
nadchodzi powoli / тёплый фронт (медленно)
Front chlodny
gwaltowny, szkwaly / холодный фронт (шквалы)
W
Wyz (H)
pogodnie i sucho / антициклон, ясно, сухо
N
Niz (L)
wiatr i opady / циклон, ветер, осадки
Тёплый фронт (красные полукруги) - медленное потепление; холодный (синие треугольники) - шквалы; W (wyz) = высокое давление, ясно; N (niz) = низкое, ветер и осадки. Ветер дует из W в N.

🌬️ Бризы

ladwoda
Bryza dzienna
dzien: znad wody na lad / день: с воды на сушу
ladwoda
Bryza nocna
noc: z ladu nad wode / ночь: с суши на воду
Днём суша теплее - бриз с воды на сушу; ночью наоборот - с суши на воду.

🌪️ Шкала Бофорта (0-12)

Шкала Бофорта (0-12) описывает силу ветра по его действию на воду. Для малых лодок 6 баллов - уже предел, при 8+ на воду не выходят.

BNazwa (PL / RU)WezlyMorze / Море
0Cisza / штиль< 1 knlustro wody / гладь
1Powiew / тихий1-3 knzmarszczki / рябь
2Slaby / лёгкий4-6 knmale fale / мелкие волны
3Lagodny / слабый7-10 kngrzywacze zaczynaja sie lamac / барашки
4Umiarkowany / умеренный11-16 knmale fale, biale grzywy / белые гребни
5Dosc silny / свежий17-21 knumiarkowane fale / умеренные волны
6Silny / сильный22-27 knduze fale, piana / крупные волны, пена
7Bardzo silny / крепкий28-33 knmorze sie pietrzy / волны громоздятся
8Sztormowy / очень крепкий34-40 knwichura, wysokie fale / шторм
9Silnie sztormowy / шторм41-47 knbardzo wysokie fale / очень высокие
10Sztorm / сильный шторм48-55 knogromne fale / огромные волны
11Gwaltowny sztorm / жестокий56-63 knwyjatkowo wysokie fale / исключит.
12Huragan / ураган> 64 knpowietrze pelne piany / всё в пене
Запомни ключевое для теста: 6°B = 22-27 узлов (сильный ветер, для малой лодки уже опасно). Резкий рост силы ветра + Cumulonimbus/вал шквала = немедленно к берегу.

11. Ratownictwo

Спасание и первая помощь
wiatr / ветерMOB1. alarm + rzuc kolo · 2. obserwator nie spuszcza z oka3. podejscie POD WIATR, wolno · przy osobie silnik na luz/stop
Manewr «czlowiek za burta» (MOB): alarm, kolo, obserwator, podejscie pod wiatr, silnik na luz przy osobie
Pierwsza pomoc / Первая помощь
RKO (resuscytacja)
30 ucisniec (100-120/min) + 2 wdechy
СЛР 30:2, темп 100-120 в минуту.
Nieprzytomny - najpierw
sprawdz oddech i droznosc drog oddechowych
Сначала дыхание; дышит - боковое положение.
Nieprzytomny, oddycha
pozycja boczna ustalona
Устойчивое боковое положение.
Przedmiot w ranie
NIE usuwac - ustabilizowac, do lekarza
Нож/предмет не вынимать!
Krwotok tetniczy
jasna, pulsujaca krew - mocny ucisk
Яркая пульсирующая кровь - прямое прижатие.
Wychlodzony z wody
bez alkoholu; suche ubranie, cieply napoj
Алкоголь запрещён; сухое, тёплое, постепенно.
Oparzenie
chlodzic woda, jalowy opatrunek
Охлаждать водой, стерильная повязка.
Kolo ratunkowe
przez glowe, pod ramiona
Через голову под мышки.
Sluzba / sygnalZnaczenie
SARmorska sluzba poszukiwania i ratownictwa / морское спасание
WOPRratownictwo na wodach srodladowych / внутренние воды
601 100 100numer ratunkowy nad woda (oraz 112) / номер спасения на воде
Kanal 16 VHFwywolawczy i alarmowy / вызов и бедствие
MAYDAYbezposrednie zagrozenie zycia lub statku / прямая угроза жизни
PAN-PANpilnosc, ale bez zagrozenia zycia / срочность без угрозы жизни
SECURITEkomunikat o bezpieczenstwie (pogoda, przeszkoda) / сообщение о безопасности
SOS. . . - - - . . . (swietlny/dzwiekowy)
Ratowanie zycia na wodziebezplatne / бесплатно
MAYDAY - три раза на 16 канале, затем название судна, позиция, характер опасности, число людей, нужна ли помощь. PAN-PAN - когда срочно, но жизни ничто не угрожает (поломка, буксировка). SECURITE - предупреждение (погода, препятствие).

12. Ochrona srodowiska

Экология
Zasada: nic za burte / Принцип: ничего за борт
Tankowanie
tylko przy wylaczonym silniku, bez rozlewania
Заправка - только с заглушенным мотором.
Zeza silnikowa w porcie
nie wypompowywac za burte
Льяльные воды - не за борт (нефтепродукты).
WC chemiczne
oprozniac tylko w punktach w portach
Химтуалет - только в спецточки.
Smieci
selektywna zbiorka na ladzie
Мусор - в раздельный сбор на берегу.
Srodki czystosci
biodegradowalne
Только биоразлагаемая химия.
Strefa ciszy
zakaz silnikow spalinowych
Зона тишины: ДВС запрещены.

13. Czesc praktyczna + wezly

Практика и узлы
Co sprawdza egzaminator / Что проверяет экзаменатор
  • Manewrowanie: spotkanie z innym jachtem i wyprzedzanie, odejscie od nadbrzeza i dojscie, plywanie kursem prostym i cyrkulacja (zalacznik nr 4 do rozporzadzenia).
  • Alarm «czlowiek za burta» - najwazniejszy manewr: alarm, kolo, obserwator, podejscie pod wiatr, silnik na luz przy osobie.
  • Kotwiczenie i cumowanie w roznych warunkach (praca cumami: brest, szpring).
  • Kierowanie zaloga: wydawanie komend, praca w charakterze czlonka zalogi, podstawowe prace bosmanskie.
  • Przygotowanie lodzi: paliwo, kamizelki, kill switch, srodki ratunkowe.

Zle wykonany element mozna powtorzyc JEDEN raz (par. 17 ust. 11). Неудавшийся манёвр можно повторить один раз; параметры лодки закон не задаёт.

WezelZastosowanie / По-русски
Osemkastoper na koncu liny / восьмёрка - стопорный узел
Ratowniczy (bulina, skrajny tatrzanski)niezaciskajaca sie petla / булинь - незатягивающаяся петля
Knagowymocowanie cumy na knadze / крепление на утке
Plaski (refowy)laczenie dwoch lin / прямой - связать два конца
Wyblinkamocowanie do pala/relingu / выбленочный
На практике безопасность важнее красоты: малый газ в порту, kill switch пристёгнут, жилет надет, у человека в воде - мотор на нейтраль. Экзаменатор прощает кривую швартовку, но не винт у пловца.

14. Sciaga na ostatnia chwile

Шпаргалка
  • Расхождение: моторка уступает всем; встречные - вправо, левыми бортами; при пересечении уступаешь тому, кто справа.
  • Огни: левый красный, правый зелёный (112,5); мачтовый 225; кормовой белый 135; на якоре - белый круговой.
  • Сигналы: 1 короткий - вправо, 2 - влево, 3 - задний ход, 5+ - опасность; длинные повторяющиеся - бедствие.
  • Кардинальные: обходи со стороны названия; N ▲▲ (непрерывные), E «яйцо» (3), S ▼▼ (6+длинная), W «бокал» (9).
  • Боковые (регион A): красный цилиндр - слева, зелёный конус - справа (вход с моря). В США наоборот.
  • Меры: 1 миля = 1852 м; узел = миля/час; 1 градус = 60 минут; 1 кВт = 1,36 л.с.
  • Винт назад: правый - корма влево. Река: вниз по течению - приоритет; держись правой стороны.
  • Порт: выходящий имеет приоритет; манёвры на минимальной скорости со сохранением управляемости.
  • СЛР 30:2 (100-120/мин); предмет в ране не вынимать; алкоголь переохлаждённому нельзя; 601 100 100 / 112.
  • Экология: ничего за борт; заправка при выключенном моторе; химтуалет - в спецточки.
  • Патент: внутренние воды без лимита (до 16 лет - 60 кВт); море - 12 м / 2 Mm / день. Без патента: до 10 кВт (или хаусбот до 75 кВт / 13 м / 15 км/ч).
На экзамене: читай вопрос до конца - часто решает слово «nie / zabronione». Сомневаешься - выбирай более осторожный, безопасный вариант. Помечай сложные вопросы и возвращайся: 90 минут на 75 вопросов - времени хватает. Powodzenia! 🍀

Material przygotowany na podstawie tematow bazy pytan PZMWiNW (sternik motorowodny), rozporzadzenia MSiT z 9.04.2013 i przepisow zeglugowych. Konspekt pomocniczy - aktualne wymagania sprawdz u organizatora egzaminu.